ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम् ॥ १०.२७ ॥
भगवद्गीताको दशौँ अध्याय ( विभूति योग ), श्लोक २७ मा भगवान् श्रीकृष्णले भन्नुभएको छ — उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् । ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम् ॥ १० . २७ ॥ अर्थ : “ घोडाहरूमध्ये अमृत - मन्थनबाट उत्पन्न भएको उच्चैःश्रवा म नै हुँ ; हात्तीहरूमध्ये ऐरावत म हुँ ; र मनुष्यहरूमध्ये राजा म हुँ । ” १ . ‘ विभूति ’ भन्नाले के बुझिन्छ ? दशौँ अध्यायमा श्रीकृष्णले आफूलाई संसारका प्रत्येक वस्तुको रूपमा सीमित अर्थमा होइन , आफ्नो विशेष महिमा , शक्ति , तेज , उत्कृष्टता र प्रतिनिधित्वको रूपमा देखाउनुभएको छ। यसलाई विभूति भनिन्छ। अर्थात् जहाँ कुनै गुण असाधारण रूपमा प्रकट हुन्छ — जस्तै ज्ञानमा श्रेष्ठता , शक्तिमा महानता , क्षमामा उच्चता , नेतृत्वमा आदर्शता — त्यहाँ भगवान्को विभूति देख्न सकिन्छ। त्यसैले “ राजा म हुँ ” भन्नुको अर्थ प्रत्येक सांसारिक राजा पूर्ण भगवान् हो भन्ने होइन ; आदर्श शासन , संरक्षण , व्यवस्था र लोकपालनको दिव्य शक्ति राजधर्ममा प्रकट हुँदा त्यसलाई कृष्णको व...